Mjaft më me premtime boshe. Nga gjithë sa mësuam e përjetuam, është e qartë se duhet ndryshim rrënjësor në mënyrën si hartohen dhe zbatohen politikat rinore në Lezhë. Ne artikulojmë publikisht disa kërkesa dhe rekomandime konkrete:

Pjesëmarrje e vërtetë e të rinjve në vendimmarrje: Asnjë strategji rinore apo vendim për rininë të mos merret pa përfshirjen aktive të të rinjve lokalë. Kjo do të thotë konsultime reale, jo formale, që në fazën e parë të hartimit të politikave. Të rinjtë, veçanërisht ata nga grupet dhe organizatat lokale (si H.A.N.A e të tjera), duhet të jenë pjesë e grupeve të punës kur shkruhen dokumente strategjike. Zëri ynë nuk duhet dëgjuar sa për sy e faqe, por të reflektohet në vendime – ndryshe, nuk ka kuptim.

I bëjmë thirrje Bashkisë Lezhë të publikojë rregullisht të dhëna mbi buxhetin për rininë dhe raportet e zbatimit të strategjive. Nuk pranojmë dot që të mos dimë sa para investohen vërtet për të rinjtë, ose ku shkojnë këto para. Çdo projekt, çdo veprimtari për dhe me të rinjtë nga pushteti lokal, çdo aktivitet i premtuar duhet të raportohet publikisht – kështu komuniteti ynë mund të gjykojë vetë efektivitetin. Gjithashtu, kërkojmë që vendimet e Këshillit Bashkiak që kanë të bëjnë me rininë (p.sh. miratimi i planit strategjik) të jenë të aksesueshme lehtësisht dhe të shoqërohen me njoftime për ne të rinjtë. Pa transparencë, nuk ka besim.

Struktura e KVR-së duhet ringritur mbi baza të shëndosha. Kërkojmë zgjedhje transparente dhe gjithëpërfshirëse për anëtarët e rinj – jo emërime me përzgjedhje të dyshimtë. Duhet siguruar që KVR-ja e re të ketë diversitet (nxënës, studentë, të punësuar, nga fshati dhe qyteti, nga organizata të ndryshme). Për më tepër, KVR-ja duhet fuqizuar në rolin e vet këshillues: t’i jepet hapësirë dhe peshë të vërtetë në Këshillin Bashkiak dhe në hartimin e politikave. Rekomandimet e KVR-së për çështjet rinore duhet të merren parasysh nga Bashkia si detyrim, jo si opsion.

Ne propozojmë që çdo draft-strategji apo vendim për rininë të shoqërohet me mendimin e KVR-së para se të votohet. Gjithashtu, KVR-ja të ketë të drejtën e thirrjes së takimeve periodike me Kryetarin e Bashkisë dhe drejtoritë përkatëse, për të paraqitur propozime e kritika. Vetëm duke e marrë seriozisht këtë këshill, ai mund të kthehet nga simbolik në funksional.

Politikat pa para janë thjesht letra. Kërkojmë nga Bashkia një ndarje të posaçme buxhetore për zbatimin e Planit Strategjik Rinor, për gjallërimin e Qendrës Rinore Publike dhe për mbështetjen e aktiviteteve të KVR-së. Këto fonde duhet të jenë të qarta në buxhetin vjetor dhe të diskutuara me ne. Një plan 4-vjeçar rinor pa buxhet është një iluzion – prandaj nevojitet që në buxhetin e vitit 2025 e në vazhdim të ketë zë specifik për rininë, që të mund të matet progresi dhe impakti. Po ashtu, investime kapitale si krijimi i hapësirave inovative (laboratorë kreativë, kënde IT, ambiente sportive) do t’i jepnin jetë premtimeve që deri tani kanë mbetur fjalë boshe.

Kërkojmë që çdo dokument strategjik për rininë të plotësojë standardet bazë: analiza të nevojave, objektiva të qarta, plan veprimi të detajuar, indikatorë matës dhe afate kohore. Është e turpshme që Plani Strategjik 2024–2027 doli pa këto elemente thelbësore. Bashkia duhet të angazhojë ekspertizë të kualifikuar (të pavarur politikisht) kur harton politika rinore, dhe njëkohësisht të krijojë mekanizma monitorimi periodik. Ne propozojmë ngritjen e një grupi pune monitorues me pjesëmarrje nga të rinjtë, OJF-të, ndoshta dhe institucione arsimore lokale, që të ndjekë hap pas hapi zbatimin e planit dhe të raportojë publikisht progresin ose dështimet. Vetëm kështu do të kemi llogaridhënie dhe do të shmangim përsëritjen e gabimeve aktuale.

Këto kërkesa nuk janë thjesht dëshira idealiste – ato janë minimumi i nevojshëm për të siguruar që politika “Për Rininë” të mos mbetet një slogan bosh. Ne nuk duam privilegje të veçanta; duam vetëm që zëri dhe nevojat tona të merren seriozisht, sepse bëhet fjalë për të ardhmen tonë.